Wspomnienie o Ojcu

To najwspanialszy Sylwester w moim życiu Tato – ściśniętym głosem zakomunikowałem z radością. Był przełom roku 2002/2003, a my byliśmy w obozie 3 na Mt. Vinson na Antarktydzie. Temperatura oscylowała w okolicach –30°C, namiot kołysany wiatrem sprzyjał wspomnieniom… Magiczny świat gór, towarzyszył i otaczał mnie od najmłodszych lat. Jak w kalejdoskopie przewijały się obrazki pierwszych wędrówek górskich, ciepły dotyk skał w Jurze, ostre krawędzie tatrzańskich szczytów i chrzęst alpejskiego śniegu.

W domu rodzinnym zawsze panowała „atmosfera górska” wywoływana opowieściami, elementami drobnego sprzętu znajdywanymi na każdym kroku czy treningami, które Tata regularnie odbywał (a do których dołączyłem w pewnym wieku). Czasem wpadali koledzy ze środowiska, snuto plany kolejnych wspinaczek w bliższe i dalsze góry.

Tata pierwszy raz zetknął się z górami w 1937 r., mając 6 lat. To był wypad rodzinny do Zakopanego, uwieńczony wjazdem koleją linową (otwartą rok wcześniej) na Kasprowy Wierch. Wtedy na wpół świadomie, pierwszy raz poczuł magię gór. Dopiero po ciężkich doświadczeniach z okresu II wojny światowej, osiedleniu w Łodzi, nadszedł czas na powrót do dziecięcych marzeń. Najpierw Jura Krakowsko-Częstochowska, następnie Tatry. Każdy wolny czas Tata spędzał w górach, co zaowocowało wieloma świetnymi przejściami latem i zimą. Był w czołówce ówczesnych polskich i europejskich wspinaczy. Naturalną ścieżką rozwoju było sięganie wyżej i dalej: Alpy, Kaukaz, Andy, Atlas, Hindukusz, Karakorum i Himalaje.

Wzmógł się wiatr, namiot targany mocnymi powiewami, wyrwał mnie z zadumy. Wyjrzałem na zewnątrz. Niebo było czyste, ale potężne podmuchy arktycznego wiatru wzbijały tumany śniegu. 1 stycznia 2003 r. nie nastrajał optymistycznie na atak szczytowy. Zgrabiałymi dłońmi zacząłem topić śnieg w maszynce… wróciły wspomnienia. Gwar rozmów, salwy śmiechu grupy krakowskich alpinistów zgromadzonych przy długim stole, w zawsze gościnnym domu państwa Gębarskich w Mendozie. Na tym tle wyróżniał się Tata – skupiony na opowieści cioci Wandy[1] o wspinaczce południową ścianą Aconcagui. Pod koniec lat 70-tych ubiegłego wieku, Tata był u szczytu kariery wspinaczkowej, dostał propozycje wyjazdu na zimową wyprawę na Mount Everest 1979/1980, ale... w tym samym czasie otworzyła się możliwość pracy na kontrakcie w Nigerii, na stanowisku Project Managera w ramach elektryfikacji tego afrykańskiego kraju. Dla naszej pięcioosobowej rodziny, w czasach głębokiego komunizmu, była to szansa na lepsze życie. I tak, na wiele lat, wylądowaliśmy w Zachodniej Afryce. W 1985 r. krakowskie środowisko wspinaczkowe zorganizowało wyprawę jubileuszową na Aconcague, aby uczcić polską wyprawę (i pierwsze wejście przez Lodowiec Polaków) z roku 1934/1935. Cała rodziną, prosto z Afryki, udaliśmy się do Argentyny, a Tata z sukcesem, wziął udział w wyprawie krakowskiej. Dodatkowo, podczas zejścia, ratując życie dwóm Argentyńczykom[2] i przewodnikowi amerykańskiemu (Mike Donahue).

Wiatr nie ustępował, bezkresna biel szczytów Antarktydy była niewzruszona. Było coraz zimniej, a moje myśli wędrowały w poszukiwaniu równowagi termicznej. Dżungla u stóp Carstensz Pyramid[3], duszno, gady i komary oraz niezbyt gościnni autochtoni. Po paru dniach zaczynamy wspinaczkę na szczyt. Ostre jak brzytwa wulkaniczne skały, a trudności dochodzące do poziomu 6a. W pewnym momencie blok skalny wielkości lodówki przelatuje obok nas w odległości kilkudziesięciu centymetrów. Tata, będąc wtedy w wieku 70 lat, zbytnio się sytuacją nie przejął mówiąc z uśmiechem „szczęście sprzyja najlepszym”. Po paru godzinach stanęliśmy na wierzchołku kolejnego szczytu Korony Ziemi.

Podczas wspólnych podróży i wspinaczek, za każdym razem dowiadywałem się czegoś nowego z czasów kiedy polski alpinizm święcił triumfy. Przewijały się osoby i zdarzenia… Gienek Chrobak był wspinaczem kompletnym, Wanda Rutkiewicz niezwykle ciepłym człowiekiem (co sam, jako dziecko, odczułem), Andrzej Zawada – kobieciarzem, a z Maćkiem „Sprężyną” Gryczyńskim (wielokrotnym partnerem wspinaczkowym) dogadywali się bez słów podczas skrajnie trudnych wspinaczek, na nizinach utrzymując sporadyczny kontakt.  

Niezwykłe historie z najdalszych (Kunyang Chhish) i najdzikszych gór (m.in. zdobycie dziewiczego szczytu w Andach Peruwiańskich – Nevado Łódź, 5650m[4]), po relacje z czysto sportowych wspinaczek w rejonie Chamonix. Tata był osobą niezwykle skromną. Nigdy, niezapytany, nie opowiadał o sobie i swoich sukcesach. Posiadając wykształcenie techniczne (Wydział Elektryczny Politechniki Łódzkiej) i biegłą znajomość 5 języków, od wczesnych lat 80-tych ubiegłego wieku, wielokrotnie pracował na kontraktach zagranicą (m.in. Nigeria, Iran, Irak czy Rosja). Zawsze, jednak, w wolnym czasie, szukał kontaktu z górami (m.in. Demawend, Cheekha Dar i in.).Ruszyliśmy w stronę szczytu, krótko po północy 2 stycznia. Pomimo że noc arktyczna jest widna, to miałem wrażenie obcowania z ponurym światem cieni. Przypomniała mi się historia, którą Tata opowiedział mi wiele lat temu o Krzysztofie Berbece, którego dobrze znał i nieraz wspinali się razem. Berbeka po zdobyciu 1300-metrowej, północnej ściany Dent d’Hérens (4171 m n.p.m.) z zespołem i biwaku na szczycie, podczas zejścia miał dwa groźne odpadnięcia. Dzięki udanej akcji ratowniczej, znalazł się w szpitalu w Zurychu. Tata przebywał wtedy w Alpach francuskich i natychmiast odwiedził go w szpitalu, gdzie jak się wydawało, wracał do zdrowia. Niestety Krzysztof zmarł 2 dni później. Tata nie mógł się otrząsnąć po tym wydarzeniu i po powrocie do kraju, zainicjował powstanie Funduszu Berbeki[5].

Niesamowita panorama Gór Ellswortha powitała nas na szczycie. Nikogo w promieniu dziesiątek kilometrów. Cieszyliśmy się jak dzieci, pomimo, że wspinaczka nie była technicznie trudna, ale zimna i logistycznie skomplikowana.

W głowie na zawsze pozostanie mi rada Taty: „Pamiętaj synku, zdobywaj szczyty górskie, naukowe i zawodowe. Osiągaj sukcesy na każdym polu, ale bez względu na wszystko – zawsze bądź człowiekiem”.